GEÇ ANTİKÇAĞ’DAN ORTA ÇAĞ’A MICHEL LE QUIEN’İN ORIENS CHRISTIANUS ADLI ESERİNDE KYZİKOS KİLİSESİ PİSKOPOS VE METROPOLİTLERİ
Author :
Abstract
Propontis’in güney kıyısında konumlanan Kyzikos, Antikçağ’da idari ve dini anlamda bölgenin en önemli kentlerinden biridir. Kent, Amphitiyatro ve Hadrianus Tapınağı gibi barındırdığı pagan geleneğine ait önemli yapıları ile dikkat çekmektedir. Ayrıca Geç Antikçağ’da Hellespontus Eyaleti’nin idari merkezi olmuştur. Bölgenin Asya’dan Avrupa’ya geçiş güzergahında bulunması, 1. yüzyılın ortalarından itibaren Hristiyanlığın bölgede yayılmasını sağlamıştır. Bu yayılımda Paulus’un 2. ve 3. seyahatleri sırasında bölgedeki vaazlarının etkili olduğu belirtilmektedir. Kyzikos’ta ilk kilisenin ne zaman inşa edildiği bilinmemekle birlikte kent, Constantinus’un Hristiyanlığa serbestlik tanımasının ardından gerçekleştirilen dini örgütlenmede Hellespontus Eyaleti’nin metropolitlik merkezi haline gelmiştir. Kentteki kilise, Nikaia Konsili’nde Asia Eyaletinin dinsel merkezi olan Ephesos Kilisesi’ne, Khalkedon Konsili’nde ise Constantinopolis Kilisesi’ne bağlanmıştır. Bu tarihten 1922 yılına kadar da kentin metropolitlik unvanı devam etmiştir. Geç Antikçağ’ın Hristiyan kaynakları; Constantinopolis Kilisesi’ne bağlı kentlerin ve bu kentlerdeki kiliselerde görev yapmış olan din adamlarının isimlerini aktarmaktadır. Söz konusu kaynaklar kullanılarak, 18. yüzyıldan bu yana özellikle batıda çeşitli yayınlar yapılmıştır. Bu çalışma ise Latince olarak kaleme alınmış olan Michel Le Quien’in “Oriens Christianus: In Quatuor Patriarchatus Digestus: Quo Exhibentur Ecclesiae, Patriarchae, Caeterique Praesules Totius Orientis” adlı eserini temel alarak 3. yüzyıldan, 1054 yılındaki bölünmeye kadar Kyzikos’ta görev yapmış piskopos ve metropolitler hakkındaki bilgileri derlemeyi amaçlamaktadır. Bu derleme aynı zamanda Kyzikos Kilisesi’nin Hristiyanlık içerisinde yaşanan tartışmalardaki rolü konusuna da katkı yapacaktır.
Keywords
Abstract
Situated on the southern shore of the Propontis, Kyzikos was among the most significant urban centres of the region in antiquity, both administratively and religiously. The city is distinguished by major monuments of the pagan tradition, such as the Amphitheatre and the Temple of Hadrian. In Late Antiquity, it served as the administrative capital of the Province of Hellespontus. Its location along the route connecting Asia and Europe facilitated the spread of Christianity in the area from the mid-first century onwards. The missionary activities of Paul during his second and third journeys are considered to have played a notable role in this process. Following Constantine’s legalisation of Christianity, Kyzikos became the metropolitan centre of the region within the subsequent ecclesiastical organisation. After the Council of Nicaea, its church was subordinated to the Church of Ephesus, the ecclesiastical centre of the Province of Asia, and following the Council of Chalcedon it was placed under the jurisdiction of the Church of Constantinople. From that period until 1922, the city largely maintained its metropolitan status, with only short interruptions. Late Antique Christian sources record the names of clerics who served in cities under the authority of the Church of Constantinople. Since the eighteenth century, these sources have been used—particularly in Western scholarship—to produce various catalogues and prosopographical studies. This study aims to compile information on the bishops and metropolitans of Kyzikos based primarily on Michel Le Quien’s Latin work Oriens Christianus: In Quatuor Patriarchatus Digestus: Quo Exhibentur Ecclesiae, Patriarchae, Caeterique Praesules Totius Orientis. The chronological framework extends from the third century to the schism between the Eastern and Western Churches in 1054. This compilation also seeks to shed new light on the role of the Church of Kyzikos in the theological controversies of Christianity.
