Author :
Abstract
Bu makale, Türk siyasal düşüncesinde modernleşme sürecine yönelik muhafazakâr muhalefetin erken ve çarpıcı örneklerinden birini, İkinci Meşrutiyet döneminde yayımlanan Volkan gazetesi üzerinden incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Osmanlı Devleti’nin bekasını sağlamak adına zorunlu bir strateji olarak görülen Batılılaşmanın, muhafazakâr çevrelerde nasıl bir kimlik ve meşruiyet krizine yol açtığını ortaya koymaktır. Bu bağlamda makale, Batı’nın bir yandan ulaşılması gereken “muasır medeniyet” seviyesi olarak idealize edilmesi, diğer yandan ise siyasi ve kültürel bir tehdit olarak kodlanmasıyla oluşan ikircikli algıyı analiz etmektedir. Çalışmada, gazete metinleri betimsel analiz ve söylem analizi yöntemleriyle irdelenmiştir. Araştırma bulguları, Volkan gazetesinin Batı medeniyetine karşı mutlak bir reddiye geliştirmediğini, ancak seçmeci ve tepkisel bir Batıcılık eleştirisi benimsediğini göstermektedir. Gazete, Batı’nın ilim ve fen alanındaki birikiminin alınmasını savunmakta; bu birikimi tarihsel olarak Asya ve İslam medeniyetine dayandırarak meşrulaştırmaktadır. Buna karşılık Batı’nın ahlaki, hukuki ve siyasi üstünlüğü kesin biçimde reddedilmekte; Avrupa diplomasisi hilekârlık, sömürgecilik ve çıkarcılıkla özdeşleştirilmektedir. Düyun-ı Umumiye İdaresi ise Osmanlı egemenliğini tehdit eden emperyalist bir mekanizma olarak anılmaktadır. Kültürel düzlemde Batılı yaşam tarzı, moda ve eğlence anlayışı “Ahlak-ı Frengiyye” kavramı etrafında ahlaki çöküşün ve toplumsal çözülmenin kaynağı olarak ele alınmıştır. En sert eleştiri hukuk alanında yoğunlaşmış; Batı menşeli kanunların milletin ruhuna aykırı olduğu ve yıkımı hızlandırdığı savunulmuştur. Gazete, kurtuluşu Şeriat-ı Garra’nın mutlak hâkimiyetinde temellenen bir hukuk düzeninde görmüştür.
Keywords
Abstract
This article examines one of the earliest and most striking examples of conservative opposition to the modernization process in Turkish political thought through an analysis of the newspaper Volkan, published during the Second Constitutional Period. The primary aim of the study is to reveal how Westernization—perceived as a necessary strategy to ensure the survival of the Ottoman Empire—generated a crisis of identity and legitimacy within conservative circles. In this context, the article analyzes the ambivalent perception of the West, which was simultaneously idealized as the level of “contemporary civilization” to be attained and construed as a political and cultural threat. In the study, newspaper texts were examined using descriptive analysis and discourse analysis methods. The findings indicate that Volkan did not develop an absolute rejection of Western civilization; rather, it articulated a selective and reactionary critique of Westernization. The newspaper advocated the adoption of Western science and technology, legitimizing this transfer by claiming that such knowledge historically originated in Asia and Islamic civilization. In contrast, the moral, legal, and political superiority of the West was categorically rejected, while European diplomacy was portrayed as synonymous with deceit, colonialism, and self-interest. The Public Debt Administration (Düyun-ı Umumiye) is referred to as an imperialist mechanism threatening Ottoman sovereignty. In the cultural sphere, Western-inspired social life, fashion, and entertainment were framed under the concept of “Ahlak-ı Frengiyye” (Frankish/Western Morals) as sources of moral decay and social disintegration. The most severe criticism was directed at the legal domain, where Western-derived laws were argued to be incompatible with the spirit of the nation and to accelerate societal collapse. Accordingly, the newspaper identified salvation in a legal order grounded in the absolute supremacy of the Sharīʿa al-Gharra.
