SASANİLER DÖNEMİ İRAN SARAYINDA BİR GÖKTÜRK PRENSESİ FAKIM

Author:

Number of pages: 1258-1280
Year-Number: 2019-XLIII

Abstract

Tarihin birçok döneminde güçlü devletler arasında büyük siyasi ittifaklar meydana gelmiştir. Bu ittifakların birçoğu siyasi evliliklerle pekiştirilmiştir. Bu siyasi evliliklerden bir tanesi de Sâsânîler ve Göktürkler arasında meydana gelmiştir. Her iki tarafın Akhunlara karşı oluşturdukları siyasi ittifakın sonucunda; İstemi Yabgu'nun kızı Fakım, Sâsânî hükümdarı I. Hüsrev ile evlenmiş ve İran sarayına gelin olarak gitmiştir. Asya'nın bu iki büyük gücü arasında sağlanan ittifak Akhun devletinin sonunu getirmiştir. Bundan dolayı Sâsânîler ve Göktürkler arasında tesis edilen bu ittifak tarihin önemli gelişmelerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Akhun devletinin yıkılmasının ardından Göktürkler ve Sâsânîler arasında siyasi çekişmeler ortaya çıkmış ve iki taraf arasındaki ittifakın ömrü kısa sürmüştür. Akhun coğrafyasının paylaşımıyla ilgili ihtilaflar iki tarafı kendi arasında savaşmak zorunda bırakmıştır. Buna rağmen İran sarayına giden prensesin ülkesine geri dönmediğini ve İran sarayındaki varlığını devam ettirdiğini görmekteyiz. Bu prensesin adı bazı İslam tarihi klasik kaynaklarında Kakım şeklinde de geçmektedir. Fakat aynı kaynaklar babası İstemi'den de Kakım şeklinde bahsederler. Bundan dolayı Fakım adının, Kakım adının yanlış yazımı sonucunda bir müstensih hatasından kaynaklanmış olabileceği de ihtimal dahilindedir. İran sarayına gelin olarak giden bu prensesin, babası İstemi Yabgu gibi, güçlü bir kişiliğe sahip olduğunu görmekteyiz. Bunun en büyük delili I. Hüsrev'in ardından oğlu IV. Hürmüz'ü İran tahtına çıkarabilmesidir. I. Hüsrev'in, İranlı eşlerinden olan evlatlarından birisinin yerine, yabancı bir millete ait olan eşinden dünyaya gelmiş evladının tahta çıkması, Fakım'ın İran sarayındaki gücünü ortaya koymaktadır.

Keywords

Abstract

The great political alliances took place between the powerful states in many stages of history. Most of these alliances were consolidated by political marriages. One of these political marriages took place between the Sasanids and the Gokturks. As a result of the political marriages against the Hephthalites; Fakım, the daughter of Istemi Yabgu, got married to Khosrov I, the ruler of Sasanids, and went as a bride to Sassanian palace. This alliance caused to the liquidation of Hephthalites. Therefore, Sassanian-Gokturk alliance is viewed as one of the most important developments in history. After the fall of the Hephthalites, some political disputes took place between Gokturk and Sasanids and this alliance between them lasted a short time. However, we can see that this princess going to the Sassanian court never turned back, but did remain there. The name of this princess, according to some Islamic sources, was Kakım. Yet, the main sources call her father as Kakım. So, it is possible that as a result of the wrong spelling of the name “Fakım” it may result from the copyist’s error. It can be seen that this Gokturk princess, like her father, Istemi Yabgu, had a powerful personality. The greatest sign of that is that she was able to bring his son on the Sassanian throne after Khosrov I. As can be seen, it signifies the strength of Fakım in Sassanian court, although she was a princess of foreign origin when compared to other native wifes of Khosrov I.

Keywords