ARŞİV KAYNAKLARINA GÖRE İSTANBUL'A KIRIM VE KAFKAS GÖÇLERİ (1858-1864)

Author:

Number of pages: 1525-1555
Year-Number: 2020-XLVI

Abstract

Kırım ve Kafkasya tarih boyunca Osmanlı devleti ile Rusya arasında mücadele alanı olmuştur. Osmanlı Devleti 1783'te Kırım'da, 1828-1829 Osmanlı Rus savaşı soncunda da Kafkasya'da hâkimiyetini kaybetmiştir. Karadeniz'in kuzeyinde hâkimiyet kurmak isteyen Rusya Kırım topraklarını, Hindistan'a doğru genişlemek için de Kafkasya'yı Türk ve Müslüman kitlelerden arındırarak bölgeyi Ruslaştırmak istiyordu. Bu yüzden Osmanlı Devleti'nin Rusya karşısındaki yenilgileri bölge halkının daha çok baskıya maruz kalması anlamına geliyordu. Nitekim Rusya'nın Kırım Savaşından sonra uyguladığı dini, siyasi, sosyal ve ekonomik baskılar Kırım ve Kafkasya topraklarından devam eden göç hareketlerinin kitlesel boyutlara ulaşmasına neden olmuştur. Bu çalışmada Kırım Savaşı'nı takip eden yıllardan Çerkes Sürgününe kadar 1858-1864 arasındaki göçlerde İstanbul'a gelen Kırım ve Kafkas muhacirleri ele alınmıştır. Bu çerçevede göçmenlerin İstanbul'a ayak basmalarından kalıcı yerleşim yerlerine sevklerine kadar geçen süreçte yaşananlar ve karşılaşılan problemlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Devletin göçmenlere yaklaşımı, İstanbul'da barındırıldıkları yerler ve Anadolu'da sevk edildikleri bölgelere dair bilgiler verilmiştir. Çalışmada göçmenlerin kaydedildikleri nüfus defterleri ve arşiv belgeleri başta olmak üzere yayımlanmış eserlerden yararlanılmıştır. Defterlerdeki verilerden hareketle göçmenlerin aile yapıları ve yaş ortalamalarına ilişkin bilgilere de yer verilmiştir.

Keywords

Abstract

Crimea and the Caucasus have been the area of struggle between the Ottoman state and Russia throughout the history. The Ottoman Empire lost its rule in Crimea in 1783, and in the Caucasus after the 1828-1829 Ottoman Russian war. Russia was planning the Crimean territory to dominate the North of the Black Sea; to expand to India, he wanted to purify the Caucasus from the Turkish and Muslim masses and to Russianize the region. Therefore, the defeats of the Ottoman Empire against Russia meant that the people of the region were exposed to more pressure. As a matter of fact, the religious, political, social and economic pressures that Russia exerted after the Crimean War caused the immigration movements to reach massive dimensions. In this study, Crimean and Caucasian immigrants who came to Istanbul during the migrations between 1858-1864 from the years following the Crimean War to the Exile of Circassian were discussed. In this context, it is aimed to reveal the experiences and the problems encountered in the process from the immigrants' footing to Istanbul to their dispatch to permanent settlements. Information about the state's behavior towards immigrants, the places they live in Istanbul and the regions where they are settled in Anatoli. In the study, published works, especially the population books and archive documents, in which migrants were registered, were used. Based on the information in the notebooks, information about the family structures and the average age of the immigrants is also included.

Keywords