OSMANLI ORDULARININ GENCE’Yİ FETHİ, ASKERİ VE LOJİSTİK DURUMU (1723-1735)

Author:

Number of pages: 1448-1479
Year-Number: 2019-XLIII

Abstract

Gence, Azerbaycan'ın batısında Kura Irmağının sağ kollarından Genceçay’ın her iki kıyısında kurulmuş olup günümüzde nüfus bakımından Bakü’den sonra Azerbaycan'ın ikinci büyük şehridir. Gence, Çin’den başlayıp İran'a ve ardından Kafkasya ve Anadolu’ya doğru uzanan tarihi ipek yolunun önemli güzergahlarından birinde yer almaktadır. Bakü ile Tiflis arasındaki ticari faaliyetlerin Gence üzerinde gerçekleşmesi gerekse de İran'ı Kafkasya’ya bağlayan önemli bir geçiş noktasında bulunması Gence'nin askeri ve stratejik önemini artırmıştır. Bu nedenle bölge tarihi süreç içerisinde büyük devletlerin hakimiyet mücadelesine sahne olmuştur. Kafkasya üzerinde hakimiyet kurmaya çalışan Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti arasındaki kıyasıya mücadeleler 16. ve 17. yüzyıllarda sürmüş ve bu durum 18. yüzyılın ilk yarısına kadar devam etmiştir. İran'ın içinde bulunduğu iç karışıklıklar doğuda Afganlıların ve kuzeyde Rusların saldırılarına maruz kalması üzerine padişah III. Ahmed döneminde İran'a harp açılmıştır. 1723 yılında İran'ın Kafkasya’da bulunan toprakları Osmanlı Devleti’nin eline geçmiştir. Bu bölgelerden biri de Gence olmuştur. Gence'nin fethine müteakip pek çok askeri sınıf bölgeye nakledilmiştir. Gence de bulunan Osmanlı ordusunun ihtiyaç duyduğu zahire ve mühimmatlar da bölgeye intikal ettirilerek Safevi ordularına karşı bölge kontrol altına alınmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada, mevcut arşiv kaynaklarından istifade edilerek 1723-1735 yılları arasında Gence’ye nakledilen Osmanlı askeri sınıfları ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Ayrıca Gence’de bulunan Osmanlı askerlerine temin edilen zahire ve mühimmat sevkıyatı üzerinde durulmuş konunun daha iyi anlaşılması için tablo ve grafiklerden istifade edilmiştir.

Keywords

Abstract

Abstract Ganja has been established in the west of Azerbaijan from the right tributaries of the Kura River to the both sides of the Ganja River, and is the second largest city of Azerbaijan after Baku in terms of population in our day. Ganja is located on one of the important routes of the historical Silk Road which extends from China to Iran, Caucasus and Anatolia. As the commercial activities between Baku and Tbilisi have been conducted over Ganja and Ganja is located on an important crossing point between Iran and the Caucasus, military and strategic importance of Ganja has increased. For this reason, the region has witnessed the struggle of the great powers for sovereignty in the historical process. The cutthroat struggles between the Ottoman Empire and the Safavid Empire, which aimed to dominate over the Caucasus, had continued in the16th and 17th centuries, and this situation had continued until the first half of the 18th century. After the internal disturbances in Iran and the attacks made by the Afghans in the east and the Russians in the north against Iran, a war has been declared against Iran during the reign of Sultan Ahmed III. In 1723, Iran’s territories in the Caucasus had been conquered by the Ottoman Empire. One of these territories was Ganja. Following the conquest of Ganja, many military classes were sent to the region. In addition, grain and ammunition needed by the Ottoman army in Ganja were brought to the region, and thus, it was tried to control the region against the Safavid armies. In this study, the Ottoman military classes sent to Ganja between 1723 and 1735 have been examined in detail through the available archival resources. Furthermore, the delivery of grain and ammunition provided to the Ottoman soldiers in Ganja has been examined, and relevant tables and graphics have been used to understand the issue better.

Keywords