MATEMATİK EĞİTİMİNDE DEĞER TEMELLİ YAKLAŞIM: ERDEM-DEĞER-EYLEM ÇERÇEVESİ BAĞLAMINDA ÖĞRETİM PROGRAMI VE DERS KİTABI ANALİZİ
Author :
Abstract
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM), bireyin bilişsel ve aksiyolojik gelişimini merkeze alan bütüncül bir anlayışla yapılandırılmıştır. Matematik ise salt rasyonel değil, aynı zamanda değerlere duyarlı bir öğrenme alanıdır. Bu doğrultuda, araştırmanın amacı, TYMM kapsamında hazırlanan ortaokul matematik dersi öğretim programı ile beşinci sınıf matematik ders kitabı içeriğinin Erdem-Değer-Eylem (EDE) çerçevesi bağlamında nasıl yapılandırıldığını keşfetmektir. Araştırma doküman incelemesidir. TYMM bağlamında hazırlanan ortaokul matematik dersi öğretim programı ve beşinci sınıf matematik ders kitapları veri toplama araçlarıdır. Program ve ders kitapları EDE çerçevesi bağlamında yönlendirilmiş içerik analizi ile incelenmiştir. Bulgulara göre, programda yer alan değerler, temalar ve sınıf düzeylerine göre çeşitlilik göstermektedir. Özellikle “Sayılar ve Nicelikler” ile “İstatistiksel Araştırma Süreci” temaları, en fazla değerin ilişkilendirildiği ve bireysel-toplumsal değerlerin yoğun biçimde yer aldığı alanlar olarak öne çıkmaktadır. Değerlerin sınıf düzeylerine göre dağılımında en yoğun içerik altıncı sınıftadır. En sık işlenen değerler çalışkanlık, tasarruf, saygı ve duyarlılık iken, bazı değerlere (sabır, mütevazılık, sevgi ve aile bütünlüğü) programda yer verilmemiştir. Ayrıca, sekizinci sınıfta daha soyut değerlere vurgu yapılması, programın gelişimsel düzeylere göre tasarlandığını göstermektedir. Bulgular, beşinci sınıf matematik ders kitabında değerlerin yalnızca içerikle değil, sunum biçimi, etkinlik tasarımı ve görsel öğeler aracılığıyla da örtük öğrenme yoluyla etkili biçimde öğrenciye aktarıldığını göstermektedir. Örtük öğrenme stratejilerinin yaygınlaştırılması ve sınıf içi etnografik çalışmalar yapılması gibi öneriler sunulmaktadır.
Keywords
Abstract
The Century of Türkiye Education Model (CTEM) is structured with a holistic approach that centers both the cognitive and axiological development of the individual. Mathematics, in this context, is not solely a rational discipline but also a value-sensitive field of learning. Accordingly, the aim of this study is to explore how the middle school mathematics curriculum and the fifth-grade mathematics textbook, developed within the scope of CTEM, are structured in alignment with the Virtue-Value-Action (VVA) framework. This research adopts a document analysis design. The curriculum and 5th-grade textbooks prepared within the context of CTEM serve as data collection tools. These documents were analyzed through directed content analysis based on the VVA framework. The findings reveal that the values embedded in the curriculum vary by theme and grade level. In particular, the themes “Numbers and Quantities” and “Statistical Investigation Process” stand out as the areas where values are most densely associated, especially those with individual and social emphasis. The highest concentration of values is found at the sixth-grade level. The most frequently emphasized values are diligence, frugality, respect, and sensitivity, while some values-such as patience, modesty, love, and family unity-are not represented at all. The inclusion of more abstract values in the eighth grade suggests that the program is structured according to developmental levels. Additionally, the findings indicate that in the fifth-grade mathematics textbook, values are conveyed not only through content but also through presentation style, activity design, and visual elements, supporting value acquisition via implicit learning. Recommendations include expanding the use of implicit learning strategies and conducting ethnographic classroom studies.