FİNANSAL KARARLARDA BİLİŞSEL VE DUYGUSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ: TÜRKİYE'DEKİ BİREYSEL YATIRIMCILARIN DAVRANIŞSAL FİNANS AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Author :
Abstract
Bireysel yatırımcıların irrasyonel veya öngörülemeyen kararlarla türde kararlarla yatırım tercihlerinde bulundukları sıklıkla gözlemlenmektedir. Bu çalışmanın amacı, yatırımcıların finansal karar dinamiklerini ve bireylerin karar alma süreçlerinde maruz kaldıkları faktörleri analiz etmeye dönük kapsamlı bir değerlendirme çabasıdır. Araştırma kapsamında, bireysel yatırımcıların finansal karar alma süreçlerinde etkili olan psikolojik eğilimlerin; örneğin, aşırı güven, kayıptan ya da pişmanlıktan kaçınma, sürü davranışı ve aşinalık gibi faktörlerin tercihler üzerindeki etkilerini incelemeyi hedeflemektedir. Araştırmanın örneklemi, Türkiye genelinde basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 394 katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak yapılandırılmış anket formu kullanılmış ve veriler çevrim içi ortamda elde edilmiştir. Toplanan veriler, çeşitli istatistiksel analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri ve yatırım davranışlarına ilişkin genel eğilimleri belirlemek amacıyla frekans ve tanımlayıcı istatistiksel analizler uygulanmıştır. Gruplar arası farklılıkları ortaya koymak için bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Ayrıca, psikolojik eğilimler ile yatırım kararları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, yatırım kararlarının yalnızca ekonomik gerekçelere dayanmadığını; aynı zamanda bireylerin psikolojik eğilimleri, sosyal çevreleri ve demografik özellikleri doğrultusunda şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar doğrultusunda, yatırım stratejilerinin bireylerin davranışsal finans özellikleri dikkate alınarak geliştirilmesi, daha etkili ve sürdürülebilir karar alma süreçlerinin oluşturulmasına katkı sağlayacaktır.
Keywords
Abstract
It is frequently observed that individual investors make investment choices based on irrational or unpredictable decisions. This study represents a comprehensive effort to analyze the dynamics of financial decision-making and the factors influencing individuals during these processes. Accordingly, the research aims to examine the impact of psychological tendencies-such as overconfidence, loss or regret aversion, herd behavior, and familiarity-on the investment preferences of individual investors. The sample of the study consists of 394 participants selected through a simple random sampling method across Turkey. A structured questionnaire was used as the data collection instrument, and the data were obtained via online platforms. The collected data were analyzed using various statistical techniques. Frequency and descriptive statistical analyses were conducted to determine participants’ demographic characteristics and general investment behavior trends. To identify differences between groups, independent sample t-tests and one-way analysis of variance were employed. Additionally, correlation analysis was performed to investigate the relationships between psychological tendencies and investment decisions. The findings reveal that investment decisions are not solely based on economic reasoning; they are also shaped by individuals’ psychological tendencies, social environments, and demographic characteristics. In light of these results, developing investment strategies that consider behavioral finance traits of individuals may contribute to more effective and sustainable decision-making processes.
