Author :
Abstract
Roman sanatında yapıyı oluşturan unsurlar arasında yer alan bakış açısı; olay örgüsü, şahıs kadrosu, mekân, zaman ve dil ve üslup unsurlarının şekillendiren temel unsurdur. Bakış açısı bir anlatma problemidir. Kim nereden, ne zaman, nasıl bakıyor? Anlatıcının ait olduğu dünya ve kültürel kimliği, anlatma düzeyini oluşturur. Bütün bunlar onun kullandığı dil dizgelerini de etkiler. Hâkim bakış açısında anlatıcı tanrısal bir konumundadır ve kahramanların niyet ve eylemlerini bilmektedir. Kendisi objektif olmak adına romanın dünyasından elini çekmiştir ve roman kahramanlarıyla arasına mesafe koymuştur. Dış anlatıcı konumundadır. Romanın kahramanlarıyla arasında kinaye mesafesi vardır. Kahraman anlatıcı bakış açısında ise iç anlatıcı söz konusudur. Yani roman kahramanlarından birisi anlatma görevini üstlenmiştir. Bunun için objektif olma şansı yoktur. Her iki anlatıcının kullandığı dil dizgeleri pozisyonları gereği çok farklıdır. Hâkim bakış açısında üçüncü tekil bir dil kullanılırken, kahraman anlatıcı bakış açısında birinci tekil bir dil kullanılır. Postmodernist romanlarda ise anlatıcının roman içerisindeki etkinliğini kırmak düşüncesi hâkimdir. Bu nedenle belirsizlik ve karnavallaşma bu romanların önemli özellikleri arasındadır. Amaçları mevcut dilin düzenini alt üst etmektir. Bu anlatma eksenlerinden hâkim bakış açısı ile resim sanatındaki Kartezyen perspektif düşüncesi arasında benzerlik ilişkisi bir hayli fazladır. Çalışmada Mevlânâ’nın on üçüncü yüzyılda yazdığı bir hikâyeden yola çıkarak romandaki bakış açısıyla perspektif düşüncesi arasındaki benzerlik ilişkisi üzerinde durulacaktır. Her iki anlayışa göre bakış açısı/bakış yeri/perspektif değiştikçe varlığın görüntüsü, yapıyı oluşturan unsurlar (olay örgüsü, zaman, mekân, şahıs kadrosu) ve dil değişmektedir. Kısacası bakış açısı bir anlatma problemidir ve anlatının temelini dil ve üslup oluşturmaktadır.
Keywords
Abstract
Point of view, a fundamental element that shapes the structure of the novel, encompasses plot, character, setting, time, language, and style. Point of view is a narrative issue: Who is looking from where, when, and how? The narrator’s worldview and cultural identity shape the narrative level. All of these factors also influence the language systems they employ. In the omniscient point of view, the narrator holds a divinely charged position, knowing the intentions and actions of the characters. To be objective, these narrators withdraw from the novel’s world and distance themselves from the characters. They are in the position of an external narrator, maintaining a tropological distance from the novel’s characters. In the first-person (protagonist) point of view, the narrator is an internal narrator. In other words, one of the novel’s characters takes on the task of narrating. Therefore, these narrators have no opportunity to be objective. The language systems used by the two narrators are very different due to their positions. While the omniscient point of view uses a third-person voice, the first-person (protagonist) point of view uses a first-person voice. On the other hand, the idea of disrupting the narrator’s influence within the novel is the case in postmodernist novels. Therefore, ambiguity and carnivalization are among the key characteristics of these novels. Their aim is to disrupt the existing order of language. Among these narrative axes, there is a considerable similarity between the omniscient viewpoint and the Cartesian perspective in the art of painting. This study explores the similarity between the viewpoint in the novel genre and the idea of perspective, drawing on a story written by Rumî in the thirteenth century. According to both approaches, as the point of view/viewpoint/perspective shifts, the image of existence, the elements that constitute the structure (plot, time, place, cast of characters), and the language change. In short, point of view is a narrative issue, and language and style form the basis of the narrative.
