Author :
Abstract
Halk anlatıları, bireyin psikolojik dünyasında biriken çeşitli korku, istek, çatışma ve bastırılmış duygular ile toplumun sosyal ve kültürel yaşantısı çerçevesinde oluşturduğu sosyolojik gerilimlerin, toplumsal tepkilerin çeşitli semboller aracılığıyla anlatıldığı metinlerdir. Bu metinler, toplumsal ve bireysel değerlerin yeniden üretilmesine, üretilmiş olanın da meşrulaştırılmasına imkân tanır. Bu çalışmada, Dede Korkut Kitabı’ndaki Kan Turalı Boyu esas alınarak ataerkil toplumun erkeğe yüklediği roller ile bu rollerin sarsılması sonucunda ortaya çıkan erkeklik krizinin anlatı düzeyinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Ataerkil toplum yapısı erkek kimliğini güç, koruyuculuk, üstünlük ve iktidar gibi nitelikler üzerinden kurgulamaktadır. Bu niteliklerin kaybı veya kadın karakter tarafından aşılması erkeklik krizine neden olmaktadır. Nitel araştırma metodunun kullanıldığı çalışmada Kan Turalı Boyu ve çalışmadaki çözümlemeyi destekleyen diğer metinler, toplumsal cinsiyet ve erkeklik çalışmaları bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışmada Selcen Hatun’un fiziksel ve zihinsel üstünlüğü karşısında Kan Turalı’nın yaşadığı erkeklik krizi “Kan Turalı Sendromu” kavramı ile ifade edilmiştir. Böylece Batı merkezli kuramsal yaklaşımların doğrudan aktarılması yerine, Türk anlatı geleneği içindeki kültürel dinamikler esas alınarak erkeklik krizinin yerel bağlamda kavramsallaştırılması hedeflenmektedir. Kan Turalı örneği üzerinden geliştirilen bu değerlendirme, Türk halk anlatılarında toplumsal cinsiyet ilişkilerinin ve erkeklik inşasının nasıl kurulduğunu ve yeniden üretildiğini göstermesi bakımından önem taşımaktadır.
Keywords
Abstract
Narratives are texts in which various fears, desires, conflicts, and repressed emotions accumulated in the psychological world of the individual, as well as the sociological tensions and collective reactions shaped within the social and cultural life of society, are conveyed through symbolic forms. These texts enable the reproduction of social and individual values and contribute to the legitimization of what has already been produced. This study examines, at the narrative level, the roles attributed to men by the patriarchal social structure and the crisis of masculinity that emerges when these roles cannot be fulfilled, based on the Kan Turalı episode in the Book of Dede Korkut. The patriarchal social structure constructs male identity through attributes such as power, protection, superiority, and authority. The loss of these attributes or their being surpassed by a female character gives rise to a crisis of masculinity. Employing a qualitative research method, the study analyzes the Kan Turalı episode, together with other supporting texts, within the framework of gender and masculinity studies. In this context, the crisis of masculinity experienced by Kan Turalı in the face of Selcen Hatun’s physical and intellectual superiority is conceptualized as the “Kan Turalı Syndrome.” Rather than directly transferring Western-centered theoretical approaches, this study seeks to conceptualize the crisis of masculinity within a local context by grounding its analysis in the cultural dynamics of the Turkish narrative tradition. The evaluation developed through the example of Kan Turalı is significant in that it demonstrates how gender relations and the construction of masculinity are structured and reproduced in Turkish folk narratives.
